DBT News

Aun

02-04-2026

មន្ត្រីសុខាភិបាលដែលមានសមត្ថកិច្ចជំនាញអាចរត់ការធ្វើឯកសារ(រត់ច្បាប់)អោយឈ្មួញបានឬទេ?

តើមន្ត្រីសុខាភិបាលស្ថិតក្នុងនាយកដ្ឋានឱសថ ចំណីអាហារ បរិក្ខាពេទ្យ និង គ្រឿងសម្អាង អាចរកស៊ីរត់ការចុះបញ្ជី ឬ រត់ច្បាប់ដូចជាប្រវេទន៍ បញ្ជីការឪសថជាដើមអោយម្ចាស់ផលិតផល ឬក្រុមហ៊ុនឯកជនដើម្បីបានផលប្រយោជន៍បានឬទេ?

រាជធានីភ្នំពេញ៖នៅក្នុងបរិបទសង្គមតម្រូវអោយអ្នករកស៊ីវិស័យឱសថ ចំណីអាហារ បរិក្ខាពេទ្យ និង គ្រឿងសម្អាងជាដើមធ្វើច្បាប់ទំលាប់ត្រឹមត្រូវដើម្បីធានាគុណភាព សុវត្ថិភាព ភាពស្របច្បាប់នានាក្នុងនោះក៍មានជនខឹលខូចមួយចំនួនឆ្លៀតឪកាសកេងប្រវ័ញ្ចបញ្ចុះបញ្ចូលអោយម្ចាស់ផលិផល ម្ចាស់គ្រឹស្ថាន ឬ ម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនទាំងនោះរត់ការតាមរយៈខ្លួនដើម្បីទទួលបានផលប្រយោជន៍នានា និង ខ្លួនបានជួយកាងស្ថាប័ននោះផង ឬ គេហៅថា ដាក់ខែ។ អ្វីដែលគួអោយកត់សម្គាល់នោះគឺ អង្គភាពមួយមានតួនាទីជា អ្នកពិនិត្យឯកសារផង ជាអ្នកអនុម័តផង និង ជាអ្នកបង្ក្រាបផង ដែលគេសម្គាល់ថា ជាអ្នកប្រកួតផង អាជ្ញាកណ្តាលផងដូចជាមិនកើតទេ។ ជាមន្ត្រីនាយកដ្ឋានឱសថ ចំណីអាហារ បរិក្ខាពេទ្យ និង គ្រឿងសម្អាង នៃក្រសួងសុខាភិបាលដែលជាសមត្ថកិច្ចក្នុងការចេញលិខិតអនុញ្ញាតិនានាលើឱសថ ក្តី និងជាពិសេសមានសម្ថកិច្ចក្នុងការចុះត្រួតពិនិត្យសុវត្ថិភាព ច្បាប់ របស់ ឪសថ ចំណីអាហារ បរិក្ខាពេទ្យ និង គ្រឿងសម្អាងជាដើមគឺច្បាប់មិនអនុញ្ញាតិអោយរត់ច្បាប់ រត់ការ ឬ កាងស្ថាប័នណាមួយបានឡើយ ច្បាប់ទាំងនោះមានដូចជា ច្បាប់ប្រឆាំងអំពើពុករលួយ,សហលក្ខន្តិកៈមន្ត្រីរាជការស៊ីវិល,ក្រមសីលធម៌គណៈឱសថការីកម្ពុជា ជាដើមដែលច្បាប់ទាំងនោះចែងថា៖ យោងតាមច្បាប់ និងបទប្បញ្ញត្តិជាធរមាន មន្ត្រីរាជការដែលបម្រើការងារនៅ នាយកដ្ឋានឱសថ ចំណីអាហារ បរិក្ខារពេទ្យ និង គ្រឿងសម្អាង ធ្វើសកម្មភាព "រត់ការ" ចុះបញ្ជីការ ឬប្រវេទន៍ឱសថ ដើម្បីថ្នូរនឹងផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនបានឡើយ។ សកម្មភាពនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជា អំពើពុករលួយ និងជា ការរំលោភលើក្រមសីលធម៌មន្ត្រីរាជការ យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ តើមានច្បាប់ណាខ្លះជាមូលដ្ឋាន សំខាន់ៗដែលបានចង្អុលបង្ហាញថាត្រូវបានគេហាមឃាត់៖ ១. ច្បាប់ស្តីពីការប្រឆាំងអំពើពុករលួយ (ឆ្នាំ២០១០) • មាត្រា ៣២ (ការកេងយកផលប្រយោជន៍ដោយខុសច្បាប់): ហាមឃាត់មន្ត្រីសាធារណៈមិនឱ្យយកតួនាទី ឬអំណាចរបស់ខ្លួន ដើម្បីទាមទារ ឬទទួលយកផលប្រយោជន៍ណាមួយជាថ្នូរនឹងការបំពេញភារកិច្ច។ ការរត់ការចុះបញ្ជីដែលជាភារកិច្ចរបស់នាយកដ្ឋានខ្លួនឯង ហើយយកលុយក្រៅផ្លូវការ គឺជាបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ។ • មាត្រា ៣៥ "ការរំលោភអំណាច" បញ្ញត្តិនេះមានគោលបំណងទប់ស្កាត់រាល់សកម្មភាពរបស់មន្ត្រីសាធារណៈដែលប្រើប្រាស់តួនាទី និងអំណាចរបស់ខ្លួនក្នុងផ្លូវខុស ដើម្បីស្វែងរកផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ឬសម្រាប់អ្នកដទៃ។ ២. សហលក្ខន្តិកៈមន្ត្រីរាជការស៊ីវិល (ឆ្នាំ១៩៩៤) • មាត្រា ៣៤: ចែងថា "មន្ត្រីរាជការត្រូវបម្រើផលប្រយោជន៍សាធារណៈដោយអព្យាក្រឹតភាព"។ • មាត្រា ៣៥: ហាមឃាត់មន្ត្រីរាជការមិនឱ្យធ្វើសកម្មភាពណាដែលនាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយស និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរនៃមុខងារសាធារណៈ។ ការធ្វើជា "អ្នករត់ការ" ឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជនក្នុងអង្គភាពដែលខ្លួនកំពុងត្រួតពិនិត្យ គឺជាការរំលោភលើគោលការណ៍អព្យាក្រឹតភាព និងតម្លាភាព។

៣. ក្រមសីលធម៌មន្ត្រីរាជការ និងបុគ្គលិកសុខាភិបាល

មន្ត្រីសុខាភិបាលមានកាតព្វកិច្ចបម្រើសេវាសាធារណៈតាមរយៈ "ច្រកចេញចូលតែមួយ" ឬតាមនីតិវិធីរដ្ឋបាលដែលបានកំណត់។ ការយកកិច្ចការរដ្ឋមកធ្វើជាមុខរបររកស៊ីផ្ទាល់ខ្លួន (Brokerage) គឺជាកំហុសវិន័យថ្នាក់ទី២ ដែលអាចឈានដល់ការបណ្តេញចេញពីក្របខ័ណ្ឌ។

៤. ទំនាស់ផលប្រយោជន៍ (Conflict of Interest)

ក្នុងនាមជាមន្ត្រីនាយកដ្ឋានឱសថ ដែលមានតួនាទីជា អ្នកពិនិត្យឯកសារ និង អ្នកអនុម័ត៖

ប្រសិនបើមន្ត្រីនោះរត់ការខ្លួនឯង វានឹងបាត់បង់ភាពសុក្រឹតក្នុងការត្រួតពិនិត្យគុណភាព និងសុវត្ថិភាពឱសថ។
វាបង្កើតឱ្យមានអយុត្តិធម៌ចំពោះក្រុមហ៊ុនផ្សេងទៀតដែលធ្វើតាមនីតិវិធីត្រឹមត្រូវ ប៉ុន្តែត្រូវរង់ចាំយូរជាងក្រុមហ៊ុនដែលប្រើសេវារត់ការពីមន្ត្រីខាងក្នុង។

មតិមហាជនមួយចំនួនបានលើកឡើងថា
សកម្មភាពនេះគឺជាអំពើខុសច្បាប់ទាំងស្រុងហើយ ម្ចាស់ក្រុមហ៊ុន ,សាធារណជន , ប្រជាពលរដ្ឋដែលរងការកៀបសង្កត់ ឬ រងភាពអយុត្តិធម៌អំពីការណី ដែលមិនប្រក្រតីខាងលើនេះ អាចរាយការណ៍ករណីនេះទៅកាន់៖
១. អង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ (ACU) តាមរយៈខ្សែទូរស័ព្ទ hotline ឬគេហទំព័រផ្លូវការ។
២. អគ្គាធិការដ្ឋាន នៃក្រសួងសុខាភិបាល ឬ ផេកផ្លូវការរបស់ក្រសួង។

៣.សមាគម AJNE 097 320 8888

អង្គភាពយើងខ្ញុំសង្ឃឹមថា

នៅក្រសួងសុខាភិបាល នាយដ្ឋានជំនាញ មន្ទីសុខាភិបាលគ្រប់រាជធានីខេត្ត មិនមានមន្ត្រីរាជការណា បានប្រព្រឹត្តអំពើដូចខាងលើឡើយ។

នៅក្នុងសង្គមជាតិមួយការរីកចម្រើនមិនមែនអាស្រ័យទៅលើតែសំណង់អគារខ្ពស់ៗ ឬសេដ្ឋកិច្ចតែម្យ៉ាងនោះទេ ប៉ុន្តែវាអាស្រ័យយ៉ាងខ្លាំងទៅលើ “មនសិការ និងសុចរិតភាព” របស់មន្ត្រីរាជការដែលជាអ្នកបម្រើប្រជាពលរដ្ឋ។ មន្ត្រីរាជការដែលមិនប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយ គឺសសរទ្រូង ដែលកំពុងកសាងគ្រឹះយ៉ាងរឹងមាំសម្រាប់ប្រទេសជាតិ។

មាត្រា ៣២ (ការកេងយកផលប្រយោជន៍ដោយខុសច្បាប់): ហាមឃាត់មន្ត្រីសាធារណៈមិនឱ្យយកតួនាទី ឬអំណាចរបស់ខ្លួន ដើម្បីទាមទារ ឬទទួលយកផលប្រយោជន៍ណាមួយជាថ្នូរនឹងការបំពេញភារកិច្ច។ ការរត់ការចុះបញ្ជីដែលជាភារកិច្ចរបស់នាយកដ្ឋានខ្លួនឯង ហើយយកលុយក្រៅផ្លូវការ គឺជាបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ។

២. សហលក្ខន្តិកៈមន្ត្រីរាជការស៊ីវិល (ឆ្នាំ១៩៩៤)

មាត្រា ៣៤: ចែងថា "មន្ត្រីរាជការត្រូវបម្រើផលប្រយោជន៍សាធារណៈដោយអព្យាក្រឹតភាព"។

មាត្រា ៣៥: ហាមឃាត់មន្ត្រីរាជការមិនឱ្យធ្វើសកម្មភាពណាដែលនាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយស និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរនៃមុខងារសាធារណៈ។ ការធ្វើជា "អ្នករត់ការ" ឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជនក្នុងអង្គភាពដែលខ្លួនកំពុងត្រួតពិនិត្យ គឺជាការរំលោភលើគោលការណ៍អព្យាក្រឹតភាព និងតម្លាភាព។